Theo dòng lịch sử dân tộc - Sự kiện và tư liệu
Nội dung các luận văn trong cuốn sách Theo dòng lịch sử dân tộc – sự kiện và tư liệu đề cập một số vấn đề có ý nghĩa quan trọng gắn liền với quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc, là những vấn đề trước đây từng được và hiện nay vẫn cần được tiếp tục nghiên cứu, trao đổi trước khi đi đến những kết luận thỏa đáng. ðó là việc đánh giá một số nhân vật lịch sử như Hồ Quý Ly, Lê Văn Duyệt, Phan Thanh Giản, Trương Vĩnh Ký… ðó là việc nghiên cứu cặn kẽ hơn các phong trào đấu tranh từ thời trung đại sang thời cận-hiện đại với các thủ lĩnh trước đây ít đ biết tới hoặc chỉ được biết một cách sơ sài, như Vũ Đình Dung, Nguyễn Tuyển - Nguyễn Cừ, Phan Bá Vành, Ba Nhàn- Tiền Bột, Nông Văn Vân, Lê Văn Khôi, Lâm Sâm, Kỳ đồng, Mạc Đĩnh Phúc, Đào Công Bửu…
Thể chế chính trị ở Việt Nam thế kỷ XI - XIII dưới thời Lý
Vương triều Lý được thiết lập vào năm 1009, ngay sau thế kỷ bản lề (thế kỷ X) – giành và giữ chính quyền từ tay phong kiến ngoại bang của dân tộc Việt Nam. Từ khi thoát khỏi ách thống trị của phong kiến ngoại bang, nhà nước quân chủ dân tộc Việt Nam bắt đầu được xác lập. Trải qua các triều Ngô – Đinh – Tiền Lê, nhà nước quân chủ dân tộc đã dần dần được kiện toàn, nhưng vừa ra đời sau đêm trường phụ thuộc, nhà nước thời kỳ này hãy còn non trẻ, chưa hoàn thiện về mặt thiết chế, phải đợi đến những thế kỷ sau, bắt đầu từ thời Lý trở đi, mới có điều kiện phát triển và hoàn thiện hơn với những thể chế của nó.
Lịch sử quan hệ Việt Nam, Trung Quốc thế kỷ XIX: thể chế, triều cống - thực và hư
Lịch sử Việt Nam trong giai đoạn hai nghìn năm trước cận đại không thể lý giải chính xác nếu không gắn với quan hệ về mặt chính trị với Trung Quốc. Chúng ta có thể hiểu về điều này một cách dễ dàng từ quan hệ hai nước được trình bày dưới đây.
Quan hệ thương mại Việt Nam - Châu Á từ thế kỷ XIX đến năm 1945
Việt Nam nằm trên bán đảo Đông Dương, giữ vai trò cầu nối giữa Đông Nam Á lục địa và hải đảo, có chung đường biên giới và hải giới rất dài với Trung Hoa, điểm giao tuyến giữa hai nền văn minh lớn của nhân loại là Trung Hoa và Ấn Độ
Giới thiệu âm nhạc cung đình các triều đại Việt Nam
Mặc dầu trên thực tế, chúng ta còn quá ít tư liệu thư tịch và khảo cổ nhưng trong tham luận này, chúng tôi cố gắng tập hợp hầu hết những tư liệu có thể có để mô tả một cách tóm tắt diễn trình âm nhạc cung đình của các triều đại Việt Nam.
Quốc Dân Độc Bản của Đông Kinh Nghĩa Thục gương chiếu hậu nền khoa cử Nho học Việt Nam
Tại trường thi Hội ở Huế, các cống sỹ hăm hở vào kỳ thi với niềm sung sướng mà các khóa trước không có được, là "vào ngay trường thi có thể đóng vi lẫn lộn chứ không chia thành vi Giáp, vi Ất như các khoa thi trước". Đó là kết quả lời tâu của Tổng tài Quốc sử quán Cao Xuân Dục được đích thân vua Thành Thái chuẩn phê
Người Hoa trong lịch sử Việt Nam
Trong cuộc Hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ nhất được tổ chức tại Hà Nội vào mùa thu năm 1998, tôi đã có dịp đưa ra thảo luận vấn đề: Diễn biến địa lý và lịch sử trong quá trình tiếp xúc và giao lưu văn hoá Việt – Hoa. Tôi có dự định sẽ thảo luận những vấn đề tiếp theo như: Người Hoa với quá trình hình thành và phát triển các đô thị thương mại ở Việt Nam; Người Hoa với các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc, với quá trình đổi mới đất nước, đặc biệt trong xu thế hội nhập khu vực và thế giới hiện nay,... tại cuộc Hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ hai. Nhưng đáng tiếc là thời gian đó tôi chưa có cơ hội để tham gia.
Tư tưởng canh tân của Nguyễn Thượng Hiền
100 năm trước, công cuộc cải cách giáo dục của các nhà Đông Kinh nghĩa thục nhằm mục đích "hóa quốc cường dân", "khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh", canh tân (đổi mới) để làm cách mạng giải phóng dân tộc. Trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, chúng ta đã giành được độc lập cho đất nước, tự do cho nhân dân nhưng muốn hội nhập để phát triển "sánh vai các cường quốc năm châu" thì chúng ta phải không ngừng đổi mới.
