Kiến thức lịch sử chung

Tìm hiểu quan hệ giữa tư tưởng của các tôn giáo nội sinh và tính cách người Việt vùng Tây Nam Bộ

Hiện tại đã có những nghiên cứu lý giải hay nhận định rất sâu sắc về tính cách người Việt vùng Tây Nam Bộ (TNB): Tính trọng nghĩa, trọng tình, bao dung, hiếu hòa,... Theo các nhà nghiên cứu, hệ tính cách này chủ yếu được hình thành trên nền tảng điều kiện tự nhiên và điều kiện xã hội ở vùng TNB. Tuy nhiên, xét về khía cạnh tâm lý học tôn giáo, quá trình hình thành và điều chỉnh tâm lý, tính cách con người ở một vùng đất nào đó chịu ảnh hưởng rất lớn bởi tôn giáo (và niềm tin vào tư tưởng đạo đức hay tín ngưỡng) mà họ sùng tín. Từ đó, tư tưởng tôn giáo góp phần giáo dục tính cách, quan hệ ứng xử giữa cá nhân với cá nhân, cá nhân và cộng đồng, tạo thành nền tảng đạo đức xã hội bền vững.

Xem chi tiết


Nguyễn Văn Thới và tác phẩm Kim cổ kỳ quan

Nguyễn Văn Thới (1866-1927), tục gọi là Ba Thới, người làng Mỹ Trà, ấp Long Hậu, tổng Phong Thạnh, quận Cao Lãnh, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp). Thân sinh của ông là ông Nguyễn Văn Đỏ và thân mẫu là bà Nguyễn Thị Buôn, sinh được 4 người con. Vợ của ông Nguyễn Văn Thới là bà Nguyễn Thị Thìn, người cùng thôn. Hai ông bà sinh được 8 người con, nhưng mất hết 4 người con từ nhỏ. Những người con còn lại là các ông Nguyễn Văn Tuấn, Nguyễn Văn Kiệt, Nguyễn Văn Từ và bà Nguyễn Thị Chín. Lúc còn nhỏ ông Nguyễn Văn Thới học chữ nho, lớn lên làm nghề thợ mộc, biết chạm khắc gỗ.


Miền tháp cổ

Có cái tên văn nghệ, nhưng Miền tháp cổ (Nxb Đà Nẵng, 2021, tái bản lần thứ nhất, có chỉnh sửa và bổ sung, 289 trang) lại là tập khảo cứu lịch sử - văn hóa của Vũ Hùng về miền Trung trong mối quan hệ với lịch sử Champa. Sách gồm 14 bài viết về lịch sử của dãy đất miền Trung, từ đầu thế kỷ XIV, về mẫu hệ Chàm, các man sách, dòng tộc, những ngôi tháp cổ, trầm tích địa danh… thông qua những suy tư, cảm xúc của tác giả, những phỏng đoán, dự cảm được tác giả nghiền ngẫm trong suốt 10 năm khi viết tập sách này.


Dăm cách bắt cá miền Tây

Xưa kia Tây nam bộ là xứ hào phóng về thủy sản nên đã phát sinh ra rất nhiều cách đánh bắt không thể kể ra hết được! Tuy nhiên, có một số cách mang tính độc đáo, hấp dẫn đối với người thực hiện (và cả người theo dõi nếu có). Xin kể ra một số cách tiêu biểu trong số đó.


Văn hoá đánh bắt thuỷ sản Nam Bộ

Nam Bộ là vùng đất phía Nam của đất nước, có ưu thế về sông nước với hệ thống sông ngòi và kinh rạch có độ bao phủ rất lớn, nhất là khu vực châu thổ sông Cửu Long với hai con sông Tiền và sông Hậu, đổ ra biển Đông bằng 9 cửa. Một nền văn hóa sông nước đa dạng đã tác động rất lớn đến đời sống vật chất và tinh thần của người dân trong khu vực. Với nguồn lợi thủy sản dồi dào, phong phú, người Việt Nam Bộ đã biết dựa vào sông nước để phục vụ cho cuộc sống của mình. Họ đã sáng tạo ra một “nền văn hóa đánh bắt” với nhiều kiểu ghe xuồng, ngư cụ, tích lũy những tri thức dân gian liên quan đến nghề hạ bạc. Đời sống sông nước của cư dân nơi đây cũng đã sản sinh ra các tín ngưỡng, ngôn ngữ, văn học dân gian, địa danh… liên quan đến nghề đánh bắt với nhiều biểu hiện phong phú. Việc nhận diện văn hóa đánh bắt của người Việt Nam Bộ giúp vào việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng ngư dân nơi đây trong mối quan hệ văn hóa tộc người. Đó là sắc thái “văn minh kinh rạch” nổi bật trong bản sắc văn hóa Nam Bộ.


Những tờ báo xuân Phụ nữ Tân văn

Phụ nữ Tân văn là tờ báo do tư nhân đứng ra tổ chức hoạt động, ghi dấu ấn lớn trong làng báo nước nhà với những hoạt động xã hội ngoài mặt báo cũng như nhiều bài viết chất lượng, nhiều tay bút nổi tiếng như Phan Khôi, Đào Trinh Nhất… Vào mỗi dịp Tết đến xuân về, Phụ nữ Tân văn cũng góp vào làng báo những số báo xuân. Phụ nữ Tân văn về mặt pháp luật do bà Nguyễn Đức Nhuận đứng chủ, được cấp phép hoạt động ra báo theo nghị định ngày 23-8-1929 của chính quyền theo tin Sài Thành nhật báo số 30, ra ngày 26-12-1930. Tuy nhiên, có lẽ Sài Thành nhật báo… nhớ nhầm. Vì Phụ nữ Tân văn ra số 1 ngày 2-5-1929 như chính số báo ấy của báo thể hiện.


Trâu trong văn hoá Việt

Trong những vật nuôi, trâu là loài gia súc truyền thống, có số lượng đông đảo, mang ý nghĩa tinh thần phong phú và giá trị biểu tượng cao. Nó thể hiện vai trò gần gũi mà quan trọng, tạo nên những ảnh hưởng mạnh mẽ, đa dạng và tích cực trong đời sống văn hóa Việt Nam. Được thuần dưỡng từ rất sớm, sử dụng phổ biến, liên tục, lâu dài, mang giá trị vật chất đa dạng và mật thiết, nên trâu cũng tạo giá trị tinh thần phong phú, ảnh hưởng sâu rộng đến tâm linh và đời sống văn hóa của người Việt Nam. Trong các hang động Thấm Khuyên, Phai Vệ, Kéo Lèng (Lạng Sơn), hang Hùm (Hòa Bình), Thẩm Òm (Hà Tĩnh)…, đã tìm thấy hóa thạch loài trâu sống thời tiền sử, cách đây 200-300 thế kỷ. Tại những di chỉ thời đồ đá mới (cách đây 60-100 thế kỷ), đã thấy nhiều vật trang sức, bùa đeo, đồ dùng được chế tác từ xương, sừng, da trâu, thậm chí cả những tượng đẽo, tranh vẽ, hình khắc về trâu của người Việt cổ.


Những năm sửu lịch sử

Đối với Việt Nam, những năm Trâu (năm Sửu) cũng là những mốc son rực rỡ, ghi dấu nhiều sự kiện trọng đại trong lịch sử dân tộc. * Năm Tân Sửu 41, sau thắng lợi rực rỡ của cuộc khởi nghĩa chống ách thống trị Đông Hán, hai bà Trưng lên ngôi vua (Trưng Vương), xây dựng Nhà nước độc lập, phong mẹ mình làm thái hậu, các nữ tướng làm công chúa, tạo nên thể chế quân chủ nữ quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam. * Năm Đinh Sửu 137, Khu Liên chỉ huy nhân dân vùng Tượng Lâm (Nam Trung Bộ) nổi dậy đánh chiếm các châu quận, làm tan rã chính quyền đô hộ. * Năm Quý Sửu 713, tháng 4, Mai Thúc Loan người Hoan Châu (Bắc Trung Bộ) phất cờ khởi nghĩa, lật đổ sự cai trị của nhà Đường, giải phóng đất nước.

Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương Một nét Bình Dương