Ai xây trường lũy Quãng Ngãi? Những kết quả sơ bộ của nghiên cứu liên ngành

Trường Lũy Quãng Ngãi giữ chức năng là một hệ thống quân sự trong vòng 86 năm. Trong sử biên niên triều đình nhà Nguyễn, chúng ta có thể đọc được về việc khởi công xây dựng Trường Lũy 1819. Trong văn khố của chính quyền thực dân Pháp, chúng ta có thể đọc về sự hủy bỏ hê thống quân sự Sơn phòng năm 1905. Đối với thời gian giữa 2 mốc này, có thể viết một câu chuyện khá chi tiết...

Triều Nguyễn sai gì trong xu hướng đổi mới cuối thế kỷ XIX

Tư bản Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam vào lúc chế độ phong kiến Việt Nam đang lún sâu vào con đường khủng hoảng suy vong trầm trọng. Chính sách khắc nghiệt và sai lầm của triều Nguyễn về kinh tế - tài chính đã làm cho Nông nghiệp trong nước ngày càng tiêu điều, xơ xác. Nông nghiệp sa sút, kéo theo luôn sự suy thói rõ rệt của các ngành nghề thủ công truyền thống của nhân dân. Còn Công nghiệp cũng ngày càng lụi tàn vì các qui định ngặt nhèo...

Chính sách triều nguyễn đối với thiên chúa giáo

Thiên Chúa du nhập vào Việt Nam từ năm 1533, đây không chỉ là vấn đề thuần túy của tôn giáo, tín ngưỡng, văn hóa mà là vấn đề chính trị-xã hội rất nhạy cảm qua các thời kỳ lịch sử có chế độ chính trị khác nhau. Tính độc tôn và tính kiêu hãnh của Thiên Chúa Giáo cùng những nghi thức mang tính tương khắc với văn hóa truyền thống và sự lạm dụng chính trị của các chế độ bên ngoài đối với Thiên Chúa Giáo là nguyên nhân dẫn đến chính sách đối với Thiên Chúa Giáo của nhà cầm quyền Việt Nam trong đó có triều Nguyễn.

Một vài suy nghĩ về chính sách đối ngoại của triều Nguyễn nửa đầu thế kỷ XIX

Trong quan hệ đối ngoại nửa đầu thế kỷ XIX, nhà Nguyễn phải đối phó với 3 đối tượng: Trung Quốc, các nước láng giềng ở Đông Nam Á(cụ thể là Lào, Miên và Xiên Là) và các nước phương Tây. Đối với triều Thanh các vua Nguyễn trước sau vẫn giữ thái độ "thuần phục" vốn là đường lối đối ngoại truyền thống quan trọng với Trung Quốc của các triều đại phong kiến trước: nhận sách phong, thực hiện nghĩa vụ triều cống. Bỏ qua tất cả các thủ tục, nghi lễ phát sinh từ "sách phong" và "triều cống", mà thực ra chỉ có ý nghĩa hình thức 

Một tư liệu độc đáo quan hệ ngoại giao Việt Nam - Nhật Bản giữa thế kỷ XVIII

Quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Nhật Bản đã có từ lâu đời. Tuy nhiên, tư liệu ghi chép về điều đó không nhiều, nhất là những tư liệu đáng tin cậy. Vừa qua, nhân tìm hiểu về sự nghiệp thơ văn của Thám Hoa Nguyễn Huy Oánh(1713-1789) chúng tôi gặp một tư liệu rất cá giá trị. Đó là một bài thơ viết về cuộc tiếp xúc giữa sứ thần Việt Nam và sứ thần Nhật Bản trên đất Trung Quốc và giữa thế kỷ XVIII. Bài thơ không chỉ có ý nghĩa về mặt nội dung mà còn độc đáo về mặt hình thức. Sau đây, chúng tôi xin giới thiệu chi tiết về bài thơ này.

Hoạt động chính sách phong và triều cống thời Mạc: hệ quả và thực chất

Vượt qua khỏi những thiên kiến lịch sử vốn tồn tại rất lâu, hơn một phần tư thế kỷ qua bằng nguồn nguyên liệu mới, với quan điểm và phương pháp tiếp cận mới. Các nhà nghiên cứu đã không ngừng đưa ra những đánh giá khách quan và toàn diện hơn về triều Mạc, dần đưa triều Mạc về đúng vị trị của nó với tư cách là một "vương triều chính thống" nằm trong dòng chảy lịch sử Việt Nam. Và tất nhiên, cũng như những vương triều phong kiến khác, trước và sau đó, để bảo vệ, duy trì sự tồn tại trong "hòa bình", triều Mạc ngay từ đầu đã đặc biệt chú trọng đến quan hệ bang giao với với đại đế quốc phong kiến Trung Hoa.

Vài nét về vai trò của hoạn quan trong ngoại thương thế kỷ XVII

Tháng 4, Vĩnh Hựu năm thứ 5(1739) chúa Trịnh Giam thiết lập ban Giám, là một tổ chức của hoạn quan. Sự kiện này cho thấy hoạn quan chiếm vị trí chính thức với Văn Thần(ban Văn) và Vũ Thần(ban Vũ). Theo quan niệm Nho giáo, hoạn quan không bao giờ được coi là con người mà là một tồn tại kiếm hơn bình dân và kẻ vô hiếu. Nếu hoạn quan nắm quyền hành và đóng vai trò quan trọng thì đó bị coi là một kết quả thối nát của triều đình. Mặc dù ban Giám bị thủ tiêu ngay năm sau nhưng sự thiết lập này là một sự kiện rất đặc biệt từ góc độ quan niệm Nho giáo nói riêng, hệ tư tưởng Đông Á nói chung.